నీటి ఒడిలో నిశ్శబ్ద మరణాలు: అప్రమత్తతే అడ్డుకట్టకు ఏకైక మార్గం!

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో నీటి ప్రమాదాలు ఇప్పుడు ఒక సాధారణ వార్తగా మారిపోయాయి. “ఈతకు వెళ్లి ముగ్గురు మృతి”, “సెల్ఫీ సరదా ఐదుగురి ప్రాణాలు తీసింది”, “గల్లంతైన విద్యార్థుల మృతదేహాలు లభ్యం” – ఇవి 2025-26 కాలంలో దైనందిన వార్తా పత్రికల్లో నిత్యం కనిపిస్తున్న శీర్షికలు. ఏటా వేల సంఖ్యలో యువత, విద్యార్థులు జలసమాధి అవుతుండటం కేవలం ప్రమాదాల సంఖ్యను మాత్రమే సూచించడం లేదు; మన సామాజిక బాధ్యతారాహిత్యాన్ని, యంత్రాంగం నిర్లక్ష్యాన్ని, యువతలో పెరుగుతున్న అనాలోచిత సాహస ప్రవృత్తిని ఎండగడుతోంది. ఒకప్పుడు జీవనాధారంగా వెలుగొందిన చెరువులు, నదులు నేడు మృత్యుకుహరాలుగా ఎందుకు మారుతున్నాయన్నది లోతుగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉంది.

మృత్యువొడిలో యువత, గణాంకాలు చెబుతున్న భయంకర సత్యం
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో, వివిధ మీడియా సంస్థల విశ్లేషణల ప్రకారం, భారతదేశంలో ప్రమాదవశాత్తు జరిగే మరణాల్లో నీటిలో మునిగి చనిపోవడం అనేది రెండవ అతిపెద్ద కారణం. ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉంది. 2026 మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే, కేవలం రెండు నెలల వ్యవధిలోనే 25 మందికి పైగా విద్యార్థులు, యువకులు జలమరణం పాలయ్యారు. సూర్యాపేటలో కృష్ణా నది, పార్వతీపురం మన్యంలో గ్రామీణ చెరువులు, ఏలూర, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాల్లో గోదావరి ప్రవాహం – ఇలా ప్రాంతమేదైనా ఫలితం మాత్రం ప్రాణనష్టమే. వీరిలో అత్యధికులు 10 నుంచి 25 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న వారే కావడం గమనార్హం. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి పత్రికల విశ్లేషణల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రతి ఏడాది సుమారు 1,600 మంది వరకు నీటిమునిగే ప్రమాదాల్లో మరణిస్తున్నారని అంచనా. 2017 నుంచి 2023 మధ్య 11 వేలకుపైగా జలమరణాలు నమోదయ్యాయని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. దేశానికి వెన్నెముకగా నిలవాల్సిన యువశక్తి ఇలా అనాలోచితంగా నీటిపాలవ్వడం దేశానికి తీరని సామాజిక, ఆర్థిక నష్టం.

సాహసం కాదు.. ఆత్మహత్యాసదృశ్యం!
యువతలో పెరుగుతున్న ‘అడ్రినలిన్ రష్’ (సాహసం చేయాలనే తపన) ఈ ప్రమాదాలకు ప్రధాన కారణం. ఈత రాకపోయినా, నీటి లోతుపై అవగాహన లేకపోయినా, స్నేహితుల ముందు గొప్పలు చెప్పుకోవడానికో లేదా పౌరుషానికో నీటిలోకి దిగుతున్నారు. నదుల్లో ఉండే ‘సుడిగుండాలు’, కాలువల్లో ఉండే విపరీతమైన ‘నీటి ఒత్తిడి’, చెరువుల్లో ఉండే ‘గుంతలు, బురద’ గురించి కనీస జ్ఞానం లేకపోవడం ప్రాణాంతకమవుతోంది. మార్చి చివరి వారంలో జరిగిన ‘గోదావరి విషాదం’ దీనికి నిదర్శనం. ఒక విద్యార్థి మునిగిపోతుంటే, అతడిని కాపాడటానికి ప్రయత్నించిన మరో నలుగురు వరుసగా మునిగిపోయారు. ఇలాంటి ఘటనల్లో “కాపాడాలనే తపన” ఉంది కానీ, “ఎలా కాపాడాలి?” అనే నైపుణ్యం లేకపోవడం వల్ల సామూహిక మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. లైఫ్ జాకెట్లు లేకుండా, రక్షణ కవచాలు లేకుండా నీటి ప్రవాహంతో తలపడటం సాహసం కాదు, అది ఆత్మహత్యాసదృశ్యమే అని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

సోషల్ మీడియా ‘మాయ’: రీల్స్ కోసం రిస్క్
ప్రస్తుత డిజిటల్ యుగంలో ‘సెల్ఫీ’లు, ‘రీల్స్’ మోజు ప్రాణాల మీదకు తెస్తోంది. అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో జలపాతం వద్ద వీడియో తీస్తూ ముగ్గురు బాలికలు ప్రాణాలు కోల్పోయిన ఘటన సోషల్ మీడియా పిచ్చికి పరాకాష్ట. వ్యూస్ కోసం, లైక్స్ కోసం ప్రమాదకరమైన జలపాతాల అంచున నిలబడటం, లోతైన నీటిలో విన్యాసాలు చేయడం ఇప్పుడు ఫ్యాషన్‌గా మారింది. కెమెరా లెన్స్ మీద ఉండే శ్రద్ధ, కాలు వేస్తున్న చోటు మీద లేకపోవడం వల్ల క్షణాల్లో ప్రాణాలు గాల్లో కలిసిపోతున్నాయి. సోషల్ మీడియాలో చూసే ‘స్టంట్లు’ వెనుక ఎంతో శిక్షణ, భద్రత ఉంటాయన్న నిజాన్ని విస్మరించి, సాధారణ యువత వాటిని అనుకరించడం పెను ప్రమాదాలకు దారితీస్తోంది.

యంత్రాంగం నిద్రపోతోందా?
జలమరణాల పెరుగుదలకు ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం కూడా ఒక ప్రధాన కారణం. హెచ్చరిక బోర్డుల కొరత, ఏ ఏ ప్రాంతాల్లో నీరు లోతుగా ఉంది? ఎక్కడ సుడిగుండాలు ఉన్నాయి? అన్న విషయాలను తెలిపే బోర్డులు ఏ నదీ తీరంలోనూ, చెరువుల వద్దా కనిపించవు. రక్షణ సిబ్బంది లేకపోవడం, పర్యాటక ప్రాంతాలుగా వర్ధిల్లుతున్న జలపాతాలు, రిజర్వాయర్ల వద్ద కూడా లైఫ్ గార్డ్స్ లేదా నిపుణులైన ఈతగాళ్లు అందుబాటులో ఉండటం లేదు. ఫెన్సింగ్ లోపం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని బావులు, కాలువలకు కనీస రక్షణ కంచెలు ఉండవు. ఫలితంగా ఆడుకునే చిన్నపిల్లలు, పశువుల కాపరులు ప్రమాదవశాత్తు నీటిలో పడిపోతున్నారు. స్పందన మాత్రమే.. నివారణ లేదు, ప్రమాదం జరిగినప్పుడు హడావుడి చేసే యంత్రాంగం, ఆ తర్వాత నివారణ చర్యలను గాలికి వదిలేస్తోంది. అక్రమ ఇసుక తవ్వకాల వల్ల నదుల్లో ఏర్పడుతున్న లోతైన గుంతలు కూడా ఈ మరణాలకు కారణమవుతున్నాయి, కానీ దీనిపై నియంత్రణ శూన్యం.

మద్యం, మానసిక స్థితి
వేసవి కాలంలో ఉల్లాసం కోసం నీటి వనరుల వద్దకు వెళ్లే యువతలో చాలామంది మద్యం సేవించి నీటిలోకి దిగుతున్నారు. మద్యం ప్రభావం వల్ల మెదడు నియంత్రణ కోల్పోవడం, కండరాల కదలికలు మందగించడం వల్ల ఈత వచ్చినా సరే మునిగిపోయే అవకాశాలు 90% ఎక్కువగా ఉంటాయి. శారీరక సామర్థ్యాన్ని అతిగా అంచనా వేయడం కూడా మృత్యువుకు ఆహ్వానం పలుకుతోంది.

పరిష్కార మార్గాలు
ఒక సామాజిక ఉద్యమం కావాలి. జలమరణాలను అడ్డుకోవాలంటే అది కేవలం ప్రభుత్వం వల్లనో, కేవలం తల్లిదండ్రుల వల్లనో సాధ్యం కాదు. ఇదొక సామాజిక ఉద్యమంగా సాగాలి. ఈతను తప్పనిసరి చేయాలి, అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో మాదిరిగా పాఠశాల స్థాయి నుంచే ఈతను ఒక విద్యా నైపుణ్యంగా నేర్పించాలి. ఈత నేర్చుకోవడం అంటే కేవలం చేతులు కొట్టడం కాదు, నీటిలో శ్వాసను ఎలా నియంత్రించుకోవాలి, ఆపదలో ఉన్నవారిని ఎలా రక్షించాలి అనే అంశాలపై అవగాహన కల్పించాలి. కమ్యూనిటీ వాచ్, గ్రామాల్లోని చెరువులు, కాలువల వద్ద స్థానిక యువజన సంఘాలు పర్యవేక్షణ చేపట్టాలి. ముఖ్యంగా వేసవి సెలవుల్లో పిల్లలు నీటి వద్దకు వెళ్లకుండా ‘గ్రామ రక్షణ దళాలు’ ఏర్పాటు కావాలి. డిజిటల్ అవేర్‌నెస్, సోషల్ మీడియా సంస్థలు కూడా ప్రమాదకరమైన ప్రదేశాల్లో తీసిన వీడియోలను ప్రోత్సహించకుండా కఠిన నిబంధనలు అమలు చేయాలి. ‘నో సెల్ఫీ జోన్స్’ను ఖచ్చితంగా అమలు చేయాలి. మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రమాదకర ప్రాంతాల్లో హెచ్చరిక గుర్తులు, ఎర్రటి జెండాలు, రక్షణ కంచెలు ఏర్పాటు చేయడంపై పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలు ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించాలి.

ప్రతి ప్రాణం అమూల్యమైనది. ఒక యువకుడు లేదా విద్యార్థి చనిపోతే ఆ కుటుంబం ఎదుర్కొనే వేదన వర్ణనాతీతం. “జలగండం” అనేది విధి కాదు, అది మన అవగాహన లోపానికి మనం చెల్లిస్తున్న మూల్యం. నీటిని గౌరవించడం నేర్చుకోవాలి. దాని శక్తిని తక్కువ అంచనా వేయడం అంటే మృత్యువుతో చెలగాటం ఆడటమే. ప్రభుత్వం నుంచి కుటుంబం వరకు ప్రతి ఒక్కరూ బాధ్యతగా వ్యవహరించినప్పుడే తెలుగు రాష్ట్రాల నీటి వనరులు మృత్యువుకు బదులు జీవాన్ని అందించే వనరులుగా మిగులుతాయి. అప్రమత్తతే ప్రాణరక్ష – నిర్లక్ష్యమే మృత్యుశిక్ష. ఈ సత్యాన్ని ప్రతి యువకుడు గ్రహించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.